دیفای: راهنمای جامع برای امور مالی غیرمتمرکز

,
راهنمای جامع دیفای

برای آشنای با دیفای باید به گذشته بازگردیم جایی که با راه‌اندازی بیت‌کوین در سال 2009، یک صنعت قوی شکوفا شد که حاصل دارایی، کانسپت و فناوری زیربنایی بیت‌کوین بود. فضای کریپتو و بلاک‌چین از بخش‌های مختلفی شکل گرفته است که در هر بخش پروژه‌ها و شرکت‌های مختلف، راه‌حل‌هایی را برای مسائل مختلف توسعه می‌دهند.

 

یکی از این بخش‌ها، بخش مالی غیرمتمرکز (DeFi) است که به‌عنوان جایگزینی برای خدمات مالی سنتی ایجاد شده است. به طور خاص، DeFi از قراردادهای هوشمند تشکیل شده است که به نوبه خود به برنامه‌های غیرمتمرکز (DApps) و پروتکل‌ها قدرت می‌دهد. بسیاری از برنامه‌های اولیه DeFi بر روی اتریوم ساخته شده‌اند، و بیشتر ارزش کل قفل شده (TVL) اکوسیستم در آنجا متمرکز است.

 

بیت‌کوین (BTC) در هسته خود دارای ویژگی‌هایی است که به‌عنوان ستون‌های تمرکززدایی تبلیغ می‌شوند. بااین‌حال، DeFi این ویژگی‌ها را گسترش می‌دهد و قابلیت‌های اضافی را اضافه می‌کند.

DeFi (دیفای) چیست؟

دیفای یک زیرمجموعه در فضای گسترده کریپتو است که بسیاری از خدمات مالی اصلی را ارائه می‌دهد؛ طوری که این خدمات به‌جای یک نهاد یا نهادهای مرکزی، توسط توده‌ها کنترل می‌شود.

 

شاید وام دادن چیزی بود که باعث راه افتادن این بخش شد، اما برنامه‌های دیفای اکنون چندین مورد استفاده دارند که به افراد امکان دسترسی به پس‌انداز، سرمایه‌گذاری، تجارت، بازارسازی و موارد دیگر را می‌دهد. هدف نهایی تأمین مالی غیرمتمرکز، به چالش کشیدن ارائه‌دهندگان خدمات مالی سنتی و در نهایت جایگزین آن شدن است. دیفای اغلب از کدهای متن‌باز استفاده می‌کند و به هر کسی این فرصت را می‌دهد که از برنامه‌های قبلی را بدون نیاز به کسب اجازه و به‌صورت ترکیبی استفاده کند.

 

درک “امور مالی” آسان است، اما “تمرکززدایی” چیست؟ به طور خلاصه، تمرکززدایی به این معنی است که هیچ نهاد اصلی چیزی را کنترل نمی‌کند. بانک‌ها و سایر مؤسسات مالی بر سرمایه شما تا حدی، قدرت دارند. این نهادها می‌توانند دارایی‌های شما را مسدود کنند و شما تحت‌الشعاع ساعات کار و ذخایر نقدی آنها هستید.

 

جنبه غیرمتمرکز دیفای تنها پراکندگی قدرت نیست، بلکه پراکندگی ریسک نیز هست. به‌عنوان‌مثال، اگر یک شرکت تمام داده‌های مشتری خود را در یک نقطه نگه می‌دارد، یک هکر فقط با دسترسی به آن سایت خاص، حجم زیادی از داده‌ها را در دسترس دارد. در مقابل، ذخیره آن داده‌ها در چندین مکان یا حذف آن نقطه شکست، می‌تواند امنیت را بهبود بخشد.

 

دیفای در مقابل امور مالی سنتی

برای این مقایسه از بانک به‌عنوان‌مثال استفاده می‌شود. در دنیای سنتی، شما ممکن است از مؤسسات مالی برای ذخیره پول خود، وام گرفتن، کسب سود، تراکنش‌های مالی و غیره استفاده کنید. بانک‌ها دارای سابقه طولانی و اثبات شده عملکرد هستند. بانک‌ها می‌توانند بیمه ارائه دهند و تدابیر امنیتی برای جلوگیری و محافظت در برابر سرقت داشته باشند.

 

از سوی دیگر، چنین مؤسساتی دارایی‌های شما را تا حدی نگهداری و کنترل می‌کنند. شما توسط ساعات کاری بانکی برای اقدامات خاص محدود شده‌اید، و تراکنش‌ها می‌توانند دست‌وپاگیر باشند، و به زمان‌های تسویه در سمت بانک نیاز دارند. علاوه بر این، بانک‌ها برای مشارکت به جزئیات فردی مشتری و مدارک شناسایی خاص نیاز دارند.

 

دیفای بخشی است که شامل محصولات و خدمات مالی است که برای هر کسی که به اینترنت دسترسی دارد قابل‌استفاده است و بدون دخالت بانک‌ها یا شرکت‌های شخص ثالث دیگر عمل می‌کند. بازار مالی غیرمتمرکز خاموشی ندارد، بنابراین، تراکنش‌ها 24 ساعته و تقریباً لحظه‌ای انجام می‌شوند، درحالی‌که هیچ واسطه‌ای قدرت توقف آنها را ندارد. می‌توانید کریپتو خود را در رایانه، کیف پول‌های سخت‌افزاری و جاهای دیگر ذخیره کنید و در هر زمان به آن دسترسی داشته باشید.

 

بیت‌کوین و اکثر ارزهای دیجیتال دیگر به دلیل فناوری زیربنایی که پشتیبان این نوع دارایی هاست، این ویژگی‌ها را دارند. به لطف وابستگی دیفای به فناوری بلاک‌چین، تراکنش‌ها سریع‌تر، ارزان‌تر و – در برخی موارد – ایمن‌تر از مداخله انسانی انجام می‌شوند. امور مالی غیرمتمرکز به دنبال استفاده از فناوری‌های رمزنگاری برای حل انبوهی از مسائل موجود در بازارهای مالی سنتی است.

 

دیفای در برابر مالی سنتی

دیفای در برابر امور مالی سنتی

 

به‌طورکلی، دیفای به افراد این فرصت را می‌دهد تا به بازارهای قرض دادن و قرض گرفتن دسترسی داشته باشند، موقعیت‌های Long و Short در رمزارزها شده را بگیرند، از طریق yield farming سود کسب کنند و موارد دیگر. امور مالی غیرمتمرکز این پتانسیل را دارد که برای 2 میلیارد نفری که در جهان بانک ندارند، به‌ویژه آن‌هایی که به دلایلی به خدمات مالی سنتی دسترسی ندارند، بازی را تغییر دهد.

 

راه‌حل‌های DeFi بر روی بلاک‌چین‌های مختلف ساخته شده‌اند، با اکوسیستم‌هایی که از مشارکت‌کنندگانی تشکیل شده‌اند که به‌صورت همتا به همتا (P2P) در تعامل هستند که این تعامل از طریق فناوری دفتر کل توزیع‌شده (DLT) و قراردادهای هوشمند (Smart Contracts) تسهیل می‌شود. چنین نتایجی محدود به مرزهای جغرافیایی نیستند و برای مشارکت نیازی به اسناد شناسایی ندارند.

 

چارچوب این سیستم مالی بر اساس قوانین برنامه‌ریزی‌شده عمل می‌کند. به‌جای استفاده از یک واسطه مانند بانک برای استقراض سرمایه، مقادیری از یک ارز دیجیتال خاص را به‌عنوان وثیقه برای وام خود به یک مکان دیجیتال امن – یک قرارداد هوشمند – ارسال می‌کنید و در ازای آن دارایی متفاوتی دریافت می‌کنید. دارایی‌های وثیقه شما تا زمانی که مبلغ وام را پس ندهید، قفل می‌شود.

 

اگرچه ممکن است هنگام استفاده از راه‌حل‌های دیفای به شیوه‌ای مستقیم P2P تعامل نداشته باشید، اما روح این فرایند P2P است، به‌این‌ترتیب که اشخاص ثالث با فناوری‌هایی جایگزین می‌شوند که توسط یک مقام مرکزی اداره نمی‌شود.

 

دیفای متشکل از چه بخش‌هایی است؟

دیفای در سال 2020 رونق گرفت و پروژه‌های بسیاری را به حوزه رمزنگاری وارد کرد و یک جنبش مالی جدید را ایجاد کرد. ازآنجایی‌که بیت‌کوین اساساً دارای بسیاری از ویژگی‌های دیفای است، هیچ تاریخ شروع قطعی برای شروع بخش دیفای وجود ندارد. (به جز راه‌اندازی بیت‌کوین در سال 2009.)

 

بااین‌حال، پس از سال 2017، تعدادی از اکوسیستم‌ها – مانند Compound Finance و MakerDAO – رواج یافتند و قابلیت‌های مالی بیشتری را برای کریپتو و دیفای ترویج دادند. در سال 2020، جایگاه DeFi با ظهور پلتفرم‌های جدید ترقی یافت، و در همین زمان استفاده از راه‌حل‌های DeFi برای استراتژی‌هایی مانند yield farming، آغاز شد.

 

صرافی‌های غیرمتمرکز (DEX)

DEX به کاربران اجازه می‌دهد تا دارایی‌های دیجیتال را به روشی بدون سرپرست (noncustodial) و بدون نیاز به یک واسطه یا شخص ثالث ارائه‌دهنده خدمات معامله کنند. اگرچه صرافی‌های غیرمتمرکز تنها یک عنصر از بخش DeFi را تشکیل می‌دهند، ولی سال هاست بخشی از کلی صنعت کریپتو بوده‌اند. آنها به افراد امکان خریدوفروش ارز دیجیتال را بدون ایجاد حساب کاربری در صرافی ارائه می‌دهند.

 

DEX به شما امکان می‌دهد دارایی‌ها را از یک پلتفرم متمرکز دور نگه دارید، درحالی‌که همچنان امکان دادوستد از کیف پول‌های خود را از طریق تراکنش‌هایی تحت بلاک‌چین را دارید. بازارسازان خودکار (مثل Uniswap) ، نوعی از DEX، در سال 2020 رایج شدند و از قراردادهای هوشمند و استخرهای نقدینگی برای تسهیل خریدوفروش دارایی‌های رمزنگاری شده استفاده می‌کنند.

 

DEXها معمولاً بر روی بلاک‌چین‌های متمایز ساخته می‌شوند، در نتیجه آن بلاک‌چین مقدار سازگاری DEX را تعیین می‌کند. به‌عنوان‌مثال، DEXهای ساخته شده بر روی بلاک‌چین اتریوم، تجارت دارایی‌های ساخته شده بر روی اتریوم (مانند توکن‌های ERC-20) را ممکن می‌کنند.

 

استفاده از DEX مستلزم داشتن کیف پول‌های سازگار است. به‌طورکلی، کیف پول‌های کریپتو خودسرپرست (Self-Custody) به شما امکان کنترل دارایی‌های خود را می‌دهند و برخی از آنها با DEX سازگار هستند. بااین‌حال، این نوع ذخیره‌سازی دارایی مسئولیت بیشتری را در قبال امنیت وجوه به عهده شما می‌گذارد. علاوه بر این، برخی از DEXها ممکن است ویژگی‌های کمتر و هزینه‌های مالی مرتبط بالاتری نسبت به صرافی‌های متمرکز داشته باشند.

 

DEXها از نظر نقدینگی و جمع‌آوری یک پایگاه کاربر معمولی راه طولانی را طی کرده‌اند و همچنان در حال رشد هستند. همان‌طور که DEXها مقیاس‌پذیرتر – یعنی سریع‌تر و کارآمدتر – می‌شوند انتظار می‌رود حجم معاملات آنها حتی بیشتر افزایش یابد.

 

تجمیع کننده‌ها و کیف پول‌ها

تجمیع کننده‌ها (Aggregator) رابط‌هایی هستند که توسط آن کاربران با بازار DeFi تعامل دارند. در ابتدایی‌ترین مفهوم، آنها پلتفرم‌های مدیریت دارایی غیرمتمرکز هستند که به طور خودکار دارایی‌های رمزنگاری شده کاربران را بین پلتفرم‌های مختلف انتقال می‌دهند تا بالاترین بازده را ایجاد کنند.

 

کیف پول‌ها مکانی برای نگهداری و تبادل دارایی‌های دیجیتال هستند. کیف پول‌ها می‌توانند چندین دارایی مختلف یا فقط یک دارایی را ذخیره کنند و می‌توانند در انواع مختلفی از جمله نرم‌افزار، سخت‌افزار و کیف پول‌های صرافی عرضه شوند. کیف‌پول‌های خود میزبان – کیف‌هایی که کلیدهای خصوصی را خود شما برای آنها مدیریت می‌کنید – می‌توانند جزء کلیدی DeFi باشند و بسته به کیف پول، به تسهیل استفاده‌های مختلف از پلتفرم DeFi کمک کنند. در مقابل، کیف پول‌های صرافی، کلیدهای خصوصی شما را کنترل می‌کنند و به شما کنترل کمتری می‌دهند، اما مسئولیت امنیتی کمتری نیز بر عهده شماست.

 

بازارهای غیرمتمرکز

بازارهای غیرمتمرکز یک مورد اصلی استفاده از فناوری بلاک‌چین را نشان می‌دهند. آنها «همتا» را در شبکه همتا به همتا قرار می‌دهند که به کاربران اجازه می‌دهند بدون نیاز به اعتمادسازی معامله کنند. (یعنی بدون نیاز به واسطه) پلتفرم قرارداد هوشمند اتریوم، برترین بلاک‌چینی است که بازارهای غیرمتمرکز را ممکن می‌کند، اما بسیاری دیگر وجود دارند که به کاربران امکان دادوستد یا مبادله دارایی‌های خاص، مانند توکن‌های غیر قابل تعویض (NFT) را می‌دهند.

 

اوراکل‌ها/بازارهای پیش‌بینی

اوراکل‌ها داده‌های دنیای واقعی خارج از بلاک‌چین را از طریق یک ارائه‌دهنده شخص ثالث به بلاک‌چین تحویل می‌دهند. اوراکل‌ها راه را برای بازارهای پیش‌بینی در پلتفرم‌های کریپتو DeFi هموار کرده است، جایی که کاربران می‌توانند روی نتیجه یک رویداد شرط‌بندی کنند، از انتخابات گرفته تا تغییرات قیمت، پرداخت‌ها از طریق یک فرایند خودکار مبتنی بر قرارداد هوشمند انجام می‌شود.

 

لایه‌یک

لایه‌یک نشان دهنده بلاک‌چینی است که توسعه دهندگان به‌منظور ساخت محصول خود انتخاب می‌کنند و برنامه‌ها و پروتکل‌های DeFi روی آن مستقر می‌شوند. همان‌طور که بحث شد، اتریوم راه حل اصلی لایه – یک در امور مالی غیرمتمرکز است، اما رقبایی از جمله پولکادوت، زنجیره هوشمند بایننس، تزوس، سولانا و کاسموس وجود دارد. این راه‌حل‌ها به‌ناچار با بزرگ‌شدن فضای DeFi با یکدیگر تعامل خواهند داشت.

 

اجرای راه‌حل‌های بخش DeFi بر روی بلاک‌چین‌های مختلف، مزایای بالقوه‌ای دارد. ممکن است بلاک‌چین‌ها بر اساس عملکرد بلاک‌چین‌های رقیب، مجبور به بهبود سرعت و کاهش کارمزد شوند و یک محیط رقابتی ایجاد کنند که به طور بالقوه منجر به بهبود عملکرد می‌شود. وجود بلاک‌چین‌های لایه‌یک مختلف نیز فضای بیشتری را برای توسعه و ترافیک باقی می‌گذارد، به‌جای اینکه همه تلاش کنند روی یک گزینه لایه‌یک انباشته شوند.

 

موارد استفاده

برای کمک به پاسخ به سؤال “DeFi چیست؟” بررسی موارد استفاده آن خالی‌ازلطف نیست. چه بخواهید قرض بدهید یا قرض بگیرید، در DEX معامله کنید، دارایی‌های دیجیتال خود را به اشتراک بگذارید، یا چیز دیگری – حتی بازی – راه‌های جدیدی برای برآورده کردن این نیازها وجود دارد. در زیر فهرستی از برخی از موارد استفاده کلیدی برای امور مالی غیرمتمرکز آمده است.

 

پلتفرم‌های قرض دهی

قرض دادن و قرض گرفتن به برخی از محبوب‌ترین فعالیت‌ها در DeFi تبدیل شده‌اند. پروتکل‌های وام‌دهی به کاربران این امکان را می‌دهد که با استفاده از ارز دیجیتال خود به‌عنوان وثیقه، وجوه مختلفی قرض بگیرند. امور مالی غیرمتمرکز شاهد جریان‌های عظیم سرمایه از طریق اکوسیستم خود بوده است، با راه‌حل‌های وام‌دهی که میلیاردها دلار ارزش کل قفل شده آن‌هاست. (ارزش قفل شده یا TVL – مقدار سرمایه‌ای که در هر راه‌حلی در یک زمان معین قفل شده است.)

 

پرداخت‌ها و استیبل کوین‌ها

برای اینکه DeFi به‌عنوان یک سیستم مالی، متشکل از معاملات و قراردادها واجد شرایط شود، باید یک واحد حساب یا دارایی پایدار وجود داشته باشد. افراد انتظار دارند که ارزش دارایی‌ای که استفاده می‌کنند از بین نرود. اینجاست که استیبل کوین‌ها وارد می‌شوند.

 

استیبل کوین‌ها باعث ایجاد ثبات در فعالیت‌های رایج بازار دیفای، مانند قرض دادن و قرض گرفتن می‌شوند. با توجه به اینکه استیبل کوین‌ها معمولاً به ارزهای فیات مانند دلار آمریکا یا یورو متصل می‌شوند، تقریباً به اندازه ارزهای دیجیتال نوسان ندارند و بنابراین برای تجارت و معامله مطلوب هستند.

 

مارجین و اهرم

مارجین و اهرم، بازار مالی غیرمتمرکز را به سطح بالاتری می‌برد و به کاربران اجازه می‌دهد با استفاده از سایر ارزهای دیجیتال به‌عنوان وثیقه، رمزارزی را با مارجین قرض کنند. علاوه بر این، قراردادهای هوشمند را می‌توان طوری برنامه‌ریزی کرد که شامل اهرمی برای افزایش بالقوه بازده کاربر باشد. استفاده از این مؤلفه‌های دیفای نیز ریسک‌پذیری را برای کاربر افزایش می‌دهد، به‌ویژه با توجه به اینکه سیستم مبتنی بر الگوریتم‌ها است و در صورت بروز مشکل، خطای انسانی وجود ندارد.

 

فعالیت‌های بومی دیفای

استخرهای نقدینگی ابزار ضروری برای صرافی‌های غیرمتمرکز برای تسهیل معاملات هستند. نقدینگی معاملاتی برای خریداران و فروشندگان توسط آن‌ها فراهم می‌شود و به‌ازای این کار خود کارمزدی برمی‌دارند. برای تبدیل‌شدن به بخشی از یک استخر، ارائه‌دهندگان نقدینگی می‌توانند وجوه خاصی را به یک قرارداد هوشمند ارسال کنند و در ازای آن توکن‌های استخر را دریافت کنند و بر اساس هزینه‌هایی که معامله‌گران هنگام تعامل با آن استخر می‌پردازند، سود پسیو به دست آورند. توکن‌های استخر کلید بازگرداندن وجوه سپرده شده شما هستند.

 

yield farming که گاهی اوقات به‌عنوان استخراج نقدینگی نامیده می‌شود، فعالیت دیگری در فضای DeFi است که شامل یافتن سود از طریق پروژه‌های مختلف DeFi با مشارکت در استخرهای نقدینگی است. درحالی‌که پیچیدگی‌هایی برای yield farming وجود دارد، یک دلیل کلیدی وجود دارد که فعالان بازار به سمت این پدیده هجوم آورده‌اند: این فعالیت به شما امکان می‌دهد از دارایی کریپتو خود برای کسب کریپتو بیشتر استفاده کنید.

 

با yield farming، کاربران رمزنگاری خود را به سایر کاربران قرض می‌دهند و سودی را به دست می‌آورند که به ارزهای دیجیتال پرداخت می‌شود – معمولاً «توکن‌های حاکمیتی» که به ارائه‌دهندگان نقدینگی اجازه می‌دهد که در خصوص عملکرد پروتکل نظر دهند. این روشی است که سرمایه‌گذاران می‌توانند رمزارز خود را برای افزایش بازده به کار اندازند و یک نوآوری کلیدی در بازار DeFi است. yield farming را «غرب وحشی» DeFi نامیده‌اند، و فعالان بازار بهترین استراتژی‌ها را دنبال می‌کنند و همواره به دنبال حفظ قدرت و سوددهی خود هستند.

 

خطرات DeFi؟

دیفای با تمام وعده‌هایش، همچنان یک بازار نوپا است که هنوز دردسرهای فزاینده‌ای را تجربه می‌کند.

 

DeFi هنوز به پذیرش گسترده‌ای نرسیده است، و برای اینکه بتواند این کار را انجام دهد، بلاک‌چین‌ها باید مقیاس‌پذیرتر شوند. زیرساخت بلاک‌چین در شکل اولیه خود باقی مانده است که استفاده از آن برای توسعه دهندگان و فعالان بازار به طور یکسان دشوار است. هنگام استفاده از برخی پلتفرم‌ها، تراکنش‌ها با سرعت حلزونی پیش می‌روند و این امر تا زمانی که مقیاس‌پذیری بهبود یابد، ادامه خواهد یافت. ایده توسعه اتریوم 2.0 (که به‌عنوان Eth2 نیز شناخته می‌شود) دقیقاً بر همین مشکل استوار است. ورود فیات به پلتفرم‌های دیفای نیز می‌تواند به طور دردناکی کند باشد که تهدیدی برای جلوگیری از پذیرش کاربر است.

 

دیفای رشد قابل‌توجهی داشته است. باتوجه‌به جوانی و نوآوری آن، جزئیات قانونی در مورد DeFi احتمالاً هنوز به طور کامل محقق نشده است. دولت‌ها در سرتاسر جهان ممکن است به دنبال تطبیق DeFi در دستورالعمل‌های نظارتی فعلی خود باشند، یا ممکن است قوانین جدیدی در این بخش ایجاد کنند. برعکس، DeFi و کاربران آن نیز ممکن است قبلاً مشمول مقررات خاصی باشند.

 

از نظر پذیرش، مشخص نیست که اوضاع در آینده دقیقاً چگونه پیش خواهد رفت. یکی از نتایج بالقوه ممکن است به‌جای اینکه DeFi به طور کامل جایگزین گزینه‌های اصلی مالی شود، امور مالی سنتی با DeFi منطبق شود درحالی‌که عناصر تمرکز خود را حفظ کند. بااین‌حال، هر راه‌حل کاملاً غیرمتمرکز ممکن است خارج از جریان اصلی مالی به کار خود ادامه دهد.

منبع

0 پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

می خواهید در گفت و گو شرکت کنید؟
خیالتان راحت باشد :)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.